Ken je dat gevoel van frustratie? Je voelt dat er iets niet helemaal klopt, maar je weet niet precies wat… en ergens in de diep van binnen weet je wel dat het met jezelf te maken heeft, maar bij die verandering kun je nog niet helemaal bij. Zó irritant!
Hoe komt het dat veel mensen dit gevoel herkennen en met enige regelmaat tegenkomen? Het heeft alles te maken het feit dat wanneer je paard groeit, jij als ruiter ook mee moet groeien. Als je paard door kan naar de verfijning, kun je als ruiter niet achter blijven. Iets nog niet kunnen is heel lastig en vooral heel frustrerend, en gelukkig heel universeel! Tijdens dit vervolg blog van Lino gaan we hier verder op in, want ook Lino is klaar om door te gaan naar de verfijning!
‘En wat is dan lichaamstaal?’ In het laatste blog van Lino’s revalidatie traject, begonnen we met die vraag. We vertelden over:
- wat lichaamstaal inhoud
- hoe klein het kan zijn
- en hoe secuur het komt
We vertelden herkenningspunten om zelf mee aan de slag te kunnen, en dat het heel universeel is. We tipten eigenlijk de grove punten van de lijst. Lino was destijds natuurlijk ook erg groot in zijn lichaamstaal. Hij was ergens in het leven uit balans geraakt en kon niet anders dan schreeuwen in plaats van praten, laat staan fluisteren.
Nu zo’n anderhalf jaar na zijn oorspronkelijke revalidatietraining kwam Lino terug om een aantal weken doorgetraind te worden tijdens de vakantie van zijn eigenaren. Er zijn veel paarden die om soortgelijke redenen vaker terugkeren naar de stallen van Revalidatie stal de Kuper, en het is altijd zo leuk om te zien welke progressie ze maken in de tussenliggende tijd! Ook Lino bleek een prachtige vooruitgang te hebben geboekt.
Zijn fysieke peesblessure is supermooi verder hersteld. Het been is eigenlijk altijd ‘droog’ (wat betekent dat het lichaam geen vocht meer aanmaakt, wat weer aangeeft dat het herstelproces klaar is). Hij is op een regelmatige basis in training en heeft mooie en bovenal correcte spieren ontwikkeld. Iets dat aangeeft dat hij op een biomechanisch correcte manier zijn lichaam gebruikt in het werk, in simpele woorden: hij loopt over het algemeen in balans. Een paard dat in balans loopt, compenseert niet/nauwelijks en dat is een teken dat het lichaam in staat is om te werken (lees: er geen onderliggende blessures meer in de weg zitten).
En mentaal dan…? Mentaal heeft Lino écht hele grote stappen gemaakt! Naast dat zijn spieren op de correcte plekken ontwikkeld zijn, zijn ze ook zacht. Zachte spieren zijn niet mogelijk bij een strakke mentale gesteldheid. Zijn gelaatsuitdrukking is veel zachter en rustiger geworden, en zijn ogen zijn veranderd van groot, opengesperde paniekogen naar een rustige ogen met zelfs een wijze uitstraling. Hij lijkt het leven te overzien. Op momenten dat je hem in triggersituaties plaatst, zoals het weghalen van andere paarden, dan zie je nog wel onrust ontstaan. Maar het is een onrust die veel meer in proporties is. Hij loopt een rondje door zijn stal, hinnikt een keer en kijkt met opgegeven hoofd waar ze naar toe gaan. Eigenlijk gedrag dat je bij heel veel paarden ziet, want tja… welk paard wordt niet onrustig als je kuddegenoten weghaalt?
De bedoeling tijdens de training was doortrainen op het niveau waar hij was en waar mogelijk verder opleiden. Helaas werd hij een paar dagen voor aankomst kreupel. Oorzaak: Onbekend… Zeer waarschijnlijk een glijpartij in de wei. De eerste weken stonden zodoende toch onbedoeld weer wat in het teken van revalidatie. We hebben Lino behandeld met Body stress release, magneetveldtherapie en ondersteund met balanskussens. Gelukkig herstelde hij snel en konden we op een rustig tempo de training verder oppakken.
Zoals we in de eerste blogserie al aanhaalden, heeft Lino geen makkelijk fysiek. Hij heeft een moeilijke stand van zijn voorbenen, waarbij hij wat door zijn voorknieën lijkt te buigen. Dit veroorzaakt veel druk op de ‘teen’ waardoor zijn voeten te veel lengte aan de voorkant ontwikkelen (ook wel lange tenen, in vakjargon). Dat maakt dat het afwikkelen van de beweging van de voorbenen moeizamer gaat. Daarbij zijn de hoeken van de gewrichten in de achterbenen wat recht, waardoor inbuigen en uitveren van nature ook wat moeizamer gaat. Hierdoor ontstaat er al snel een voorkeur in bewegingspatroon met (te) veel gewicht op de voorhand. Het feit dat hij ruim 1.80 meter hoog is, maakt balans voor Lino niet makkelijker.
Tijdens het rijden merk je bij hem dan ook dat hij opvallend veel wisselt tussen voorkeursschouder (dan leunt hij meer op links voor en dan leunt hij weer meer op rechtsvoor). De eigenaresse had al heel goed uitgevogeld dat hij na het vinden van zijn balans en hij zijn hoofd en hals ontspant naar beneden, niet te lang in deze houding, ook wel: ‘lang en laag’ genoemd, moest blijven lopen. Voor Lino een hele makkelijke comfortzone. Redelijk verticaal in balans, maar niet te veel de lange, rechte achterbenen eronder. Maar Lino hieruit vragen door met hem in meer verzamelde oefeningen te werken was nog niet heel makkelijk.
Zijn eigenaresse had al een mooie opzet gemaakt waar mee we verder mochten puzzelen tijdens de training. Tijdens het rijden merkte ik dat hij snel mentaal onrustig werd of weer met korte momenten uit contact ging. Fysiek merkte ik dat hij óf ging versnellen bij moeilijkere oefeningen óf te veel vertragen óf opzoek ging naar minimale compensaties. Op die laatste manier kon hij toch de vraag beantwoorden, maar maakte hij het voor zichzelf, op de korte, termijn wat makkelijker (op de lange termijn brengt dat natuurlijk alleen maar overbelasting en blessures met zich mee).
Tijdens de trainingen konden we eigenlijk heel mooi verder borduren op ‘het gesprek’ dat we ooit tijdens zijn eerste revalidatie met hem aangingen: ‘Lino, wil je in contact komen en blijven? En zou je het voor mij willen proberen?’. Tijdens het werken nam ik geregeld dezelfde combinatie van ‘standvastig maar zacht’ aan in mijn lichaamstaal, en zocht ik samen met hem naar het verbeteren van die horizontale balans. Wat kan wel? Wat kan niet? Wat kan nóg niet? En waarom? Door op de momenten dat Lino onrust of compensatie communiceerde niet meer te vragen, maar op dat exacte niveau en oefening te blijven liet ik hem zien: ‘Ik zie je, ik hoor je, ik heb respect voor je grens’. Maar door in de oefening te blijven vroeg ik hem ook ‘Wil je het voor mij proberen óf laat maar voelen waarom het niet lukt’. Zo konden we gaan onderscheiden wanneer Lino een grens aangaf omdat hij dacht/verwacht dat hij iets niet kon, dus mentale onzekerheid over zijn fysiek moeilijke lichaam, of wanneer hij fysiek nog niet klaar was om iets te kunnen.
Het verschil is heel globaal gezegd te merken aan het feit wanneer het mentale onzekerheid is, iets na een tijdje proberen lukt waarbij je voelt dat het bewegingspatroon biomechanisch correct blijft of verbeterd. Vaak geeft het dan een grote mentale release van spanning: je paard gaat briezen, afkauwen, gapen, enz. Je krijgt dus ontspanning. Heel vaak gaat dit ook samen met dat de lichaamstaal van: onrustig en meer verstrakt, naar: rustiger, zachter en meer geconcentreerd gaat. Je merkt dat je paard bezig is met de oefening of met de hulpen die je op dat moment aan het geven bent. Wanneer iets fysiek (nog) niet kan dan merk je dit doordat het bewegingspatroon niet biomechanisch correct blijft, je krijgt compensaties. Waarbij je paard soms zelfs niet regelmatig blijft in zijn bewegingspatroon. Ook wordt het paard mentaal onrustiger, stugger en strakker.
Precies dit bovenstaande verschil is zó ontzettend belangrijk wanneer je aan het revalideren bent. Het geeft je antwoord op de vraag: ‘Kán mijn paard het niet? Of wíl mijn paard het niet?’. Een vraag die ik bijna altijd hoor tijdens het begeleiden van mensen met paarden met blessures of gedragsproblemen. Het lijkt misschien op papier makkelijk verwoord, maar vergis je niet! In de praktijk zijn deze ‘gesprekken’ en deze trainingen uiterst subtiel. Het is zoveel als het inhouden van een ademhaling, of het vasthouden van spanning in een oor. Het vraagt ontzettend veel eigen lichaamsbewustzijn en controle, maar ook een paard dat mentaal in grote lijnen in balans is. Dit onderscheid in communicatie hadden we met Lino niet kunnen maken wanneer hij mentaal nog zo ver uit balans was als anderhalf jaar geleden. Het getuigt van een ware ontwikkelslag die Lino samen met zijn eigenaar gemaakt heeft!
Precies daarom luidt de titel van dit blog ook: Door naar de verfijning! Want Lino is van onbalans, naar balans gegaan en gaat nu door de diepte in. Hij ontwikkelt zich voorbij zijn fysieke en mentale uitdagingen. Het is voor mensen vaak een hele uitdaging om mee te groeien naar dit nieuwe niveau. Het paard reageert anders en voelt anders. En ongemerkt zijn wij als mensen ons gaan aanpassen naar het volume van het eerdere grotere gedrag. In de psychologie noemen ze het ook wel habituatie, een geleidelijk, passief wennen aan terugkerende prikkels. Met andere woorden: je went aan iets en merkt het daardoor minder op. Omdat we gewend zijn grote signalen te registreren, vallen de kleine, subtielere signalen van een paard dat praat of fluistert ons niet of nauwelijks op. We moeten onszelf herprogrammeren in onze prikkelverwerking om deze kleinere signalen op te merken, te leren vertalen en te leren terugzenden op het nieuwe niveau.
Geen gemakkelijke opgave! Maar wel een heel mooi volgend niveau! Het brengt ons als mensen nóg meer lichaamsbewustzijn en controle. Het verscherpt en ontwikkelt ons zenuwstelsel en het verbetert en verdiept onze band met het paard. De communicatie wordt verfijnder, en in de training betekent dit een nieuwe laag in de training, een volgend niveau. Je basisniveau waarin je werkt aan verticale balans, lengtebuiging en oefeningen rijdt als grote voltes, rechte lijnen en overgangen. Dit alles veelal gereden in stap en draf. Maken plaats voor het toevoegen van horizontale balans en versterken van lengtebuiging en je begint met het rijden van oefeningen zoals gebroken lijnen, kleine voltes, wijken, schoudervoor en later schouderbinnenwaarts. Overgangen worden naast stap en draf uitgebreid met wat galopwerk en naast halthouden ook wat achterwaarts. En rijden begint ook al écht op rijden te lijken!
De overgang van het basisniveau naar hoger gelegen niveau gaat heel vaak gepaard met het leren omschakelen/ontwikkelen van je subtiliteit. Welke signalen ben je in staat op te pikken? Welke signalen ben je instaat om te verwerken? En welke signalen ben je instaat om te verzenden? Ik zie dit bij mensen die vanuit een revalidatieproces komen of vanuit een trainingstraject met gedragsproblemen, maar ook bij mensen met ‘gewone’ paarden en normale trainingen. Het is heel vaak letterlijk een opstap naar een nieuw niveau! Iedereen zal het gevoel van frustratie herkennen dat hierbij hoort. Je voelt dat er iets niet helemaal klopt, maar je weet niet precies wat… en ergens in de diepte weet je wel dat het met jezelf te maken heeft, maar bij die verandering kun je nog helemaal niet bij! Zó irritant!!
Geen paniek 😉 en wees niet te streng voor jezelf, je zenuwstelsel is alleen maar heel hard aan het werk om nieuwe verbindingen aan te leggen zodat je nog meer kan ontvangen, verwerken en verzenden. Je bent goed bezig! En je hoeft het niet in één keer te kunnen. Letterlijk bekeken kan dat ook niet, want je zenuwstelsel is goed maar niet zó goed 😉
Enjoy the ride, and have lots of fun on the way!
